Behorend tot: De Onderwijs tak


De nu volgende gegevens zijn afkomstig van WILLEM FRANS VEEN
( 1912 - 1993 ) , zoon van RIJKMAN VEEN en JANTJE TEN WOLDE ,
op schrift gesteld in het jaar 1984 en later aan ons ter beschikking gesteld
door zijn dochter WIL DEN OUDEN - VEEN .

DE DOCENTEN - OF ONDERWIJS - TAK :

PETRUS TEN WOLDE ( i222 ) ( Steenwijk , 1844 - Steenwijk , 1883 ) ,
zoon van PIETER TEN WOLDE en GEERTIEN KETELS , was van beroep kruidenier in de Wold(!)straat in zijn geboorteplaats Steenwijk .
Het assortiment van de winkel omvatte in die tijd ook sterke drank , die wel bij maatjes maar níet met mate werd verkocht .... en Petrus was hiervan zélf een te goede klant .... en dát nu ging ten koste van de zaak ....

In 1867 trouwde hij in Steenwijk met AAFJE ABERSON ( i582 )
( Steenwijk , 1840 - Steenwijk , 1922 ) , dochter van GERRIT WILLEM ABERSON en JANTIEN FOKKEN DE BOER .
Aafje had een beter zakelijk inzicht dan haar echtgenoot , waarschijnlijk door haar afkomst uit een milieu van aannemers en handwerkslieden .

In de herinnering van haar kleinzoon Willem Frans Veen was Aafje Aberson
('omoe') een statige vrouw met een 'Friese' kap en gouden oorijzer - níet direct een oma die je op schoot nam ...
Wellicht was ze wat gehard geraakt door het leven : de zorg om een zwakke man , vier opgroeiende kinderen , vroeg weduwe , een kleine zaak die ondermeer concurrentie ging ondervinden van een naastgelegen winkel , maar later vooral van een er tegenover gelegen Albeno - zaak , één van de eerste grootwinkelbedrijven in het noorden van het land .

Aafje onderhield ook altijd goed de kontakten binnen de familie , een karaktertrek die later ook bij haar kleinzoon Wim Veen duidelijk aanwezig bleek te zijn .

Na de dood van haar jongste zoon Gerrit Willem (in 1908) kreeg Aafje de zorg voor diens weduwe die zonder middelen van bestaan achterbleef - deze bleef tot haar dood bij haar .

Door het verhuren van een bovenkamer konden de gezinsinkomsten wat verruimd worden .
Na Aafje's dood werd de winkel al spoedig opgeheven .

Het zijn vooral de Abersons geweest die een grote inbreng gehad hebben in de opleiding van hun kinderen en kleinkinderen tot leraar of onderwijzer , dit vanwege de achtergrond van de Abersons , maar ook tegen het licht van de mindere economische situatie in die tijd .

Een nazaat heeft nog in Gouda een neutrale lagere school opgericht voor bijzonder onderwijs , zodat er naast protestants en katholiek onderwijs van dit type , later ook voor andersdenkenden een vrije keuzemogelijkheid gekomen
is . De school telde 8 leerjaren en leidde op voor middelbaar onderwijs .

Petrus en Aafje hebben v i e r kinderen gekregen , twee zonen en twee dochters :

BARTHOLOMEUS TEN WOLDE ( Steenwijk , 1868 - Diepenveen , 1948 )
( i6147 ) was hun eerstgeborene .
Bart werd opgeleid tot o n d e r w ij z e r ; hij was o.a. werkzaam in de gemeente Sloten (bij Amsterdam) en in Steenwijkerwold en tenslotte , tot aan zijn pensioen , als hoofd van de openbare school in Zwartsluis .

Bart woonde daarna korte tijd in Apeldoorn en kon toen met zijn inmiddels blind geworden vrouw een plaats vinden in het nieuwgebouwde bejaardenhuis Park Braband in Schalkhaar (gem. Diepenveen , bij Deventer) .

Na het overlijden van zijn vrouw in 1941 bleef hij daar wonen , maar in 1943 werd het gebouw gevorderd en werd Bart overgeplaatst naar het kasteel Lathmen in de Wilp bij Deventer .

Neef Willem Frans heeft hem hier in december 1943 opgezocht ; hij trof hem daar op de tweede verdieping (zónder lift) op een zolderkamer waarvan de ramen erg hoog zaten en die hij delen moest met een andere oudere heer van boven de 80 - maar geen klacht ...
"Ach , Rost van Tonningen heeft gezegd dat we het hier goed warm hebben ...."

Na 1945 kon hij weer terugkeren naar Park Braband , waar hij nog drie jaar rustig leefde ; zonder een lang ziekbed stierf Bart , zoals hij altijd geleefd had , in volle vrede ..........

Bart ten Wolde was getrouwd geweest met schippersdochter ALBERDINA SCHUTTEVAER ( i6148 ) ( geb. 1870 - Diepenveen , 1941 ) .
Dien was een opgewekt type . Helaas werd zij tegen het eind van haar leven blind ; ook een bezoek aan de destijds beroemde professor Zeeman in Amsterdam mocht niet baten ; bovendien was ze te oud om zich aan de nieuwe situatie aan te passen en moest ze bij elke stap begeleid worden .

Uit het huwelijk van Dien en haar man Bart ten Wolde waren t w e e dochters geboren :

Aafje ten Wolde : zij was gehuwd met Pieter van der Veen .

Aafje en Pieter hadden indertijd een kruidenierszaak in Zwartsluis , bij de sluis .
Later zijn ze stil in de Achterhoek gaan wonen .
Pieter en Aafje hebben géén kinderen gekregen .

Hendrika (Henny) ten Wolde , de tweede dochter van Bart en Dien , werkte voor haar huwelijk op het gemeentehuis van Zwartsluis .
Henny trouwde met Hendrik Slok , aannemer en mastenmaker in Zwartsluis .
Het echtpaar heeft t w e e kinderen gekregen :

> Trudy Slok , later getrouwd met een arts , en :

> Bert Slok , die later waarschijnlijk in de zaak van zijn vader is gegaan .

JANTJE TEN WOLDE ( i226 ) ( Steenwijk , 1871 - Hilversum , 1951 ) , het tweede kind en eerste dochter van Petrus en Aafje ten Wolde , groeide op in de kruidenierswinkel van haar ouders in Steenwijk .
Er was altijd veel familiebezoek naar de Abersons en naar broer Bart in Amsterdam .
Jantje is een tijdje , van 1884 tot 1888 , bij een familielid in huis geweest die verbonden was aan het weeshuis in Neerbosch bij Nijmegen .

Jantje's latere echtgenoot schijnt een veeleisende man geweest te zijn , en Jantje lijkt zich hierin ook zoveel mogelijk geschikt te hebben .

Na haar huwelijk werd Jantje's man Rijkman overgeplaatst naar Wormerveer , ver weg van haar vertrouwde omgeving ; even hebben ze nog in Ommen gewoond en daarna in Wijk bij Duurstede , en hier kwam Jantje , met een ovale salontafel en zes pluche stoelen in een kast van een huis terecht ( de suite was maar liefst 14 bij 7 meter groot ! )
"En daar zat ik dan , en daar stond in de verte in een hoek de wieg met een kind dat geholpen moest worden ...." , zo moet zij toen eens verzucht hebben ...

Na de pensioenering van haar man verhuisde het echtpaar naar Hilversum .
Vanaf dat moment werd Jantje zelfstandiger en begon deel uit te maken van bijeenkomsten van de Vereniging van Huisvrouwen , en werkte ze in een zgn. Brokkenhuis , waar tweedehands kleding en huisraad werden uitgedeeld .

In 1932 kreeg Jantje haar eerste beroerte - tot aan haar dood is Jantje kwakkelend gebleven ....

In 1910 had hun enige dochter Wilhelmina Francina (Mientje) , geboren in Wormerveer op 2 juli 1899 , roodvonk gekregen , met daarbij een blindedarmontsteking die overging in een buikvliesontsteking .
Er heeft toen nog een operatie aan huis plaatsgevonden , maar het mocht niet meer baten - Mientje werd slechts tien jaar oud ; ze overleed in Wijk bij Duurstede op 16 april 1910 .

De zoon die twee jaar nadien in het gezin geboren werd , is nog naar haar vernoemd : Willem Frans - en de dochter die Willem Frans dertig jaar later krijgen zou , heette ook weer : Wilhelmina Francina !

Jantje ten Wolde was getrouwd met RIJKMAN VEEN ( Steenwijk , 1869 - Ermelo , 1959 ) .
Al vroeg in zijn leven was Rijkman wees geworden en daarna verder opgegroeid in een weeshuis .
Op eigen kracht - want er was verder niemand die zijn opleiding betalen kon - slaagde hij er in om als jong volwassen man als o n d e r w ij z e r aan de slag te gaan ; hij schopte het zelfs tot hoofd van de Rijks Normaalschool in Wijk bij Duurstede ; tevens is Rijkman raadslid geweest in de gemeente Hilversum .

Rijkman en echtgenote Jantje Veen hadden v ij f kinderen gekregen , één dochter en vier zonen : zoals bekend stierf hun enige dochter helaas al op jeugdige leeftijd , hun vier zonen daarentegen groeiden allemaal gezond en wel op , traden later allemaal in het huwelijk en kregen ook zelf later weer één of meerdere kinderen .

Je zou kunnen stellen dat de vier zonen van Jantje en Rijkman wat hun uiteindelijke 'beroepskeuze' betreft alle vier een 'aardje naar hun vaartje' hadden , maar dit zou de sterke invloed van hun vader miskennen - van een echt vrije keuze is in het geheel geen sprake geweest : op jonge leeftijd werden de zonen namelijk al naar de Rijkskweekschool in Nijmegen gestuurd en daar verder in de kost gedaan .

De leefomstandigheden aan het begin van de 20e eeuw waren natuurlijk beduidend slechter dan nu , en als je geen inkomsten had , dan was een baan in het onderwijs vanzelfsprekend een prima baan .

Pieter Dirk Alexander (Piet) Veen , de oudste zoon , geboren op 31 januari 1901 in Wormerveer en overleden in Velsen in 1981 , was in het jaar 1928 getrouwd met de uit het Duitse Wuppertal afkomstige Hilda Blume Herzkamp
( 26/7/1895 - 28/1/1966 , Velsen ) ;
Piet en Hilda hebben één dochter gekregen ;
Piet was l e r a a r in Velsen .

Dirk Henri (Dick) Veen , geboren in Stad Ommen op 28 februari 1904 en overleden in Oss in 1986 , was in 1930 getrouwd met Zwaantje Gerhardina Arnolda van Gelder , geboren op 28 juni 1904 in Kampen en overleden op 21 april 1955 in Amsterdam ;
na het overlijden van Zwaantje was Dick Veen opnieuw in het huwelijk getreden , met Gerardina J. Vijver (Arnhem , 12/4/1902 - Oss , 1995) ;
Dick Veen heeft één zoon en twee dochters gekregen en is werkzaam geweest als h o o f d van een uloschool in Amsterdam .

Johan Bartholomeus (Jo) Veen , de derde zoon , was geboren in Wijk bij Duurstede op 24 augustus 1907 en overleden in Alkmaar op 28 februari 1969 ;
Jo trouwde op 22 februari 1933 met Hermine J. van der Schaaf (Amsterdam ,
27/3/1907 - Amstelveen , 199?) ;
Jo en Hermine hebben één dochter gekregen ;
Jo Veen trad op 28 november 1953 opnieuw in het huwelijk , met Elisabeth den Das (Hensbroek , 28/11/? - Schagen , ?) ;
ook uit dit tweede huwelijk is één dochter geboren ;
Jo Veen was van beroep l e r a a r in Schagen .

Willem Frans (Wim) Veen , de jongste van het stel , was ook ter wereld gekomen in Wijk bij Duurstede , op 22 mei 1912 en is op 18 juni 1993 in Amsterdam overleden ;
Wim trouwde op 26 oktober 1939 met Henderika Geertruida Kapma , geboren in Zuidbroek op 28 maart 1914 en overleden in Amsterdam op 30 maart 2003 ;
Wim en zijn vrouw hebben een zoon en twee dochters gekregen ;
en ook Wim Veen is - uiteraard .... - in het onderwijs werkzaam geweest : Wim Veen werkte als l e r a a r in Amsterdam .

>>> vandaar dat wij deze tak van onze familie dus niet geheel ten onrechte de docenten - of onderwijs - tak genoemd hebben !!


MARGJE TEN WOLDE ( Steenwijk , 1873 - Steenwijk , 1927 ) ( i227 ) was het derde kind van Petrus en Aafje .
'Margo' werkte met haar zuster Jantje tot aan haar huwelijk in de ouderlijke kruidenierswinkel .
Sinds haar huwelijk zette ze dit werk voort in de zaak van huishoudelijke en aanverwante artikelen , alsmede fietsen van haar man Barend eveneens in de Woldstraat in Steenwijk .
Margo had een goed zakelijk inzicht , waardoor het bedrijf veelal op háár rustte - ze heeft echter geen gemakkelijk leven gekend .

BAREND SPIJKERVET ( i230 ), de man van Margo , was van beroep loodgieter en fietsenmaker , verder deed hij smidswerkzaamheden , en bovendien had Barend een goede naam als 'pompslager' , in die dagen (begin 20e eeuw) een belangrijke bezigheid omdat er nog niet overal waterleiding
was .
Barends werkplaats , bereikbaar via een binnenplaats , kwam uit op de Neerwold(!)straat , en die werkplaats ademde , zeker voor z'n kleine neef Willem Frans , een wat romantische sfeer uit , met dat aambeeld en die blaasbalg en het oplaaiende vuur ....
Zorgelijk voor zijn vrouw Margo was wel dat hij een tijd lang een te grote liefhebber was van een stevige borrel ....

Na de dood van Margot was Barend Spijkervet nog opnieuw getrouwd .

Margo en Barend hadden t w e e kinderen gekregen :

zoon Jan Spijkervet kreeg als kind hersenvliesontsteking en is daardoor geestelijk achter gebleven ; vooral met steun van zijn tweede moeder dreef hij een tijd een kiosk met rookwaren , snoep en kranten in Steenwijk ; tegen het eind van zijn leven verbleef Jan in het gemeentelijk verzorgingshuis in
Steenwijk .

zoon Pieter Spijkervet kwam in de zaak van zijn vader , maar specialiseerde zich later meer in het loodgietersvak .


GERRIT WILLEM TEN WOLDE ( Steenwijk , 1875 - Vledder , 1908 ) ( i228 ) , ‘Willem' , het laatste kind van Petrus ten Wolde en Aafje Aberson , koos een ambtelijke loopbaan : hij werkte op de gemeentesecretarie van Steenwijk en werd gemeentesecretaris van Vledder .
Willem had een zwakke gezondheid .
Zijn huwelijk uit ca. 1907 dat niet uitgesteld kon worden , duurde maar kort - de geboren zoon Pieter heeft zijn vader nooit gekend .

Echtgenote JACOBA GROENEVELD ( i231 ) ( Vledder , 1884 - Vledder , 1960 ) , 'Coba' , is dus maar zeer kort met Willem getrouwd geweest .
Coba woonde als weduwe tot 1922 met haar zoon bij haar schoonmoeder .
Later nam ze betrekkingen aan als huishoudster en had ze een pension in Twello .
Tot een nieuw huwelijk is het echter niet meer gekomen .
Coba moest het nog beleven dat haar enig kind , haar zoon Pieter , jong overleed , nét toen deze zijn bestemming in het leven gevonden had .....

Coba stierf in april 1960 en werd naast haar man in Vledder begraven - vanuit een café werd het een echte boerenbegrafenis , lopend , mannen voorop , met daarachter de vrouwen ......

Hun zoon Pieter ten Wolde ,'Piet' , geboren in 1908 in Vledder en op relatief jonge leeftijd overleden in de gemeente Beesterzwaag , heeft dus nooit de mogelijkheid gehad om zijn vader te leren kennen , en zou dus met zijn moeder tot 1922 bij zijn grootmoeder Aafje in Steenwijk inwonen .

In de dertiger jaren werd Piet agent van politie in de plaats Delft en trad kort daarop in het huwelijk .
In de meidagen van 1940 werd hij getroffen door een kogel in zijn bil - het is zeer wel mogelijk dat deze verwonding er de oorzaak van is geweest dat Pieter op latere leeftijd verlamd is geraakt en in een rolstoel terechtgekomen is .
De strijd om de vraag of deze latere verlamming ontstaan was ín én dóór de dienst werd helaas verloren , want het werd niet onmogelijk geacht dat in 1940 al een aanleg voor zijn ziekte aanwezig was geweest .

In de 2e Wereldoorlog (1940-1945) kwam Piet bij de rijkspolitie terecht en werd toen naar Friesland overgeplaatst .

Piet is getrouwd geweest met Antonia van der Ven en het echtpaar heeft
t w e e kinderen gekregen :

> Peter ten Wolde en

> Jacoba ten Wolde ,

zodat we , op persoonlijke titel en tot besluit van de verhandeling van al deze markante levensverhalen , nog vermelden kunnen dat méde dankzij deze twee kinderen onze zo karakteristieke , geliefde , een tikkeltje poëtische en zelfs koninklijke - vanwege de hoge leeftijd dan ...... - familienaam Ten Wolde ook binnen deze aftak van de Aberson / Ten Wolde - familie nog steeds spring - en springlevend is !

Hier eindigen dan de gegevens die ons door Wil den Ouden - Veen , één van de kinderen van het vijfde kind van Rijkman Veen en Jantje ten Wolde vanaf nieuwjaarsdag 2007 ter beschikking zijn gesteld , en die in het verleden door haar vader Willem Frans (Wim) Veen , bij leven leraar in Amsterdam , in de vorm van persoonlijke herinneringen aan zijn grootouders , ouders en ooms en tantes , in een schrift , zoals het natuurlijk een voormalig leerkracht betaamt .... , in het jaar 1984 allemaal waren opgeschreven .

Wim Veen blijkt altijd heel erg geïnteresseerd geweest te zijn in het wel en wee van zijn familie ; bovendien was hij erg gehecht aan zijn moeder en vond hij het jammer dat de naam Ten Wolde in zijn familie-tak uiteindelijk verdween .

Wim hield zich altijd nadrukkelijk bezig met het goed onderhouden van de familie-kontakten , een positieve karaktertrek die hij van zijn oma geërfd leek te hebben -
vanwege deze karaktertrek werd hij door zijn dochter vaak , gekscherend , "de postduif" genoemd ...

Op deze wijze hebben wij getracht zijn herinneringen aan al deze mensen , die tevens natuurlijk ook onze verre verwanten zijn , voor zeer lange tijd te behoeden voor mogelijke vergetelheid , en hun gegevens te behouden voor hun naaste verwanten en voor alle overige geïnteresseerden .....